Pozycje
-
Piąte, pełne wydanie „De revolutionibus” ukazało się w Toruniu w 400-setną rocznicę urodzin Kopernika dzięki pracy niemieckich uczonych. Edycja ta została przygotowana przez Maximiliana Curtzego; wydana przez niemieckie towarzystwo naukowe działające w Toruniu – Coppernicus Verein für Wissenschaft und Kunst. -
Egzemplarz trzeciego wydania „De revolutionibus orbium coelestium” ukazał się w Amsterdamie w 1617 r. w drukarni Wilhelma Jansoniusa (1571–1638), który był astronomem, uczniem Tychona Brahego. Amsterdamska drukarnia miała już na swym koncie wydrukowane na znakomitym poziomie wydawnictwa kartograficzne. Druku dzieła Kopernika podjął się Jansonius pomimo, iż rok wcześniej wpisano je na Indeks ksiąg zakazanych. Do druku przygotował je Nicolaus Mulerius (1564-1630) – profesor matematyki na uniwersytecie w Groningen. Podobnie jak w obu wydaniach poprzednich, na stronie tytułowej zaprezentowano Kopernika jako torunianina oraz zachowano przedmowę Osiandra, a także list kardynała M. Schönberga i list Kopernika do papieża Pawła III. -
Egzemplarz trzeciej edycji „De revolutionibus” ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej zawiera notatki i uwagi rękopiśmienne na marginesach tekstu. Są one dowodem na przeprowadzaną korektę dzieła, nie ustalono jednak autorstwa rękopiśmiennych wpisów. Oprawa pergaminowa. -
Oprawa egzemplarza drugiego wydania „De revolutionibus” ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu wykonana została ze skóry cielęcej, grzbiet ozdobiono geometrycznym złoconym wzorem. W kompartymencie znajduje się czerwony szyldzik ze złoconym tytułem dzieła oraz imieniem i nazwiskiem autora. -
Egzemplarz drugiej edycji dzieła „De revolutionibus” ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej jest bogato interfoliowany, zawiera liczne rękopiśmienne uwagi i uzupełnienia Maximiliana Curtzego (1837–1903), profesora Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, zaangażowanego również w działalność niemieckiego towarzystwa naukowego Coppernicus Verein für Wissenschaft und Kunst zu Thorn. Księga ta stanowiła podstawę do opracowania kolejnego, piątego wydania dzieła Mikołaja Kopernika opublikowanego w Toruniu w 1873 r. Do egzemplarza dołączony został tekst „Narratio prima” Jerzego Joachima Retyka. Relacja pierwsza z księgi „O obrotach” Mikołaja Kopernika wydana została w Gdańsku w 1540 r. Autor przedstawił w niej najważniejsze tezy zawarte w rękopisie dzieła Mikołaja Kopernika i dodał pochwałę Prus, aby zachęcić astronoma do wydania drukiem rękopisu, a jednocześnie pozyskać patronat księcia Prus Albrechta. -
II wydanie dzieła Mikołaja Kopernika „De revolutionibus”.
-
Zachowany w toruńskiej Książnicy Kopernikańskiej egzemplarz „De revolutionibus” pochodzi ze zbiorów Biblioteki Gimnazjum Akademickiego w Toruniu, co potwierdza pieczęć „Koenigliches Gymnasium Zu Thorn”. Oprawa wtórna pergaminowa po konserwacji-restauracji, wykonanej w roku 1961 przez Tadeusza Tuszewskiego w Warszawie. Zachowano elementy z pierwotnej oprawy: pergaminowy grzbiet, przyklejony na pasek płócienny i doszyty do bloku po ostatniej składce oraz fragment górnej okładziny z wyżej wspomnianym złoconym superekslibrisem (herb z przedstawieniem bukietu róż i lilii wyrastającego z jednej gałązki, ujęty w wieniec laurowy). Na grzbiecie pochodzącym z pierwotnej oprawy oraz na wyklejce górnej oprawy zachowała się dawna sygnatura J.4°42. Po karcie 59 wklejono szesnastowieczną mapę drzeworytową „Charta Cosmographica, Cum Ventorum Propria Natura Et Operatione” autorstwa Petera Apiana i Gemmy Frisiusa. -
Egzemplarz „De revolutionibus” należący do toruńskiej Biblioteki Uniwersyteckiej pochodzi z Królewca, z Biblioteki Zamkowej księcia Albrechta Hohenzollerna (1490–1568). Odnotowany został w katalogu Biblioteki Zamkowej przez jej pierwszego bibliotekarza, Felixa Königa Polyphema (1500–1549). Na stronie tytułowej druku znajduje się odręczna sygnatura Kk.36.I naniesiona przez kolejnego książęcego bibliotekarza, Heinricha Zella (1518-1564). Cechą indywidualną toruńskiego egzemplarza jest ślad nieznanego czterowersowego tekstu odbity obok drzeworytu przedstawiającego model heliocentryczny. Przypuszczalnie odbicie to powstało przypadkowo w drukarni, a tekst nie pochodzi z dzieła Kopernika. Drukowi „De revolutionibus” towarzyszą dwa współoprawne dzieła o tematyce astronomicznej: „Poeticon Astronomicon” przypisywany Hyginusowi (ok. 100–200) (wyd. Kolonia 1534) oraz VII i VIII księga „Almagestu” Ptolemeusza (ok. 100–ok. 168) (wyd. Kolonia 1537). -
Edycja warszawska jest czwartym w kolejności chronologicznej wydaniem „De revolutionibus”. Jest to zarazem pierwsze dwujęzyczne wydanie „O obrotach” w języku oryginału, czyli po łacinie oraz tłumaczenie traktatu Kopernika na język narodowy – polski. Praca została wydana przez dyrektora Obserwatorium Astronomicznego w Warszawie – Jana Baranowskiego (1800–1879), profesora astronomii w Szkole Głównej w latach 1862–1869. -
Staloryt -
Tomik zawiera przedmowę i jedenaście rozdziałów pierwszej księgi „De revolutionibus”. Obok tekstu łacińskiego jest tu także tłumaczenie na język francuski. -
Pierwszy przekład „De revolutionibus” na język hiszpański w tłumaczeniu Manuela Tagüeňa Lacorte i Carlosa Moreno Caňadas. -
Drzeworyt -
Drugie, pełne wydanie „De revolutionibus” w języku niemieckim. Tłumaczenia dokonał C. L. Menzzer, profesor gimnazjalny w Halberstadt i astronom z wykształcenia. Przekład ten, zawierający niemało błędów, jest jednak dziś wysoko oceniany za merytoryczną spoistość i poprawność treści tekstu. -
Miedzioryt punktowy -
„Efemerydy” obejmujące okres od 1595 do 1655 r., oparte na systemach Kopernika i Tychona Brahego. David Origanus był urodzonym w dzisiejszym Kłodzku matematykiem, astronomem i flozofem. Swoje życie naukowe związał z uniwersytetem we Frankfurcie nad Odrą. Jest autorem efemeryd, w których posługiwał się systemami Kopernika oraz Tychona Brahego, co umożliwiało porównanie obu modeli.
-
Przekład „De revolutionibus” na język serbski. Cechą charakterystyczną języka serbskiego jest stosowanie dwóch form zapisu, zarówno cyrylicą, jak i alfabetem łacińskim. Tłumaczenie dzieła Kopernika zostało zapisane alfabetem łacińskim. -
Przekład pierwszej księgi „De revolutionibus” na język czeski. Przekład opracowany przez Zdenka Horskýego z okazji 500-lecia urodzin Kopernika, opublikowany w późniejszym czasie. Czeskie tłumaczenie zostało wykorzystane w tłumaczeniu „De revolutionibus” na język słowacki (Bratysława 1974). W 2016 r. opublikowano poprawione tłumaczenie pierwszej księgi w przekładzie Zdenka Horskýego. -
Nowy przekład „De revolutionibus” na język polski ukazał się jako tom II serii „Mikołaj Kopernik Dzieła wszystkie”, opublikowany przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Przekład: Mieczysław Brożek, Stefan Oświecimski, komentarz: Aleksander Birkenmajer, Jerzy Dobrzycki, redaktor tomu: Jerzy Dobrzycki. Przekład na język angielski wydany przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe, w tłumaczeniu amerykańskiego historyka astronomii Edwarda Rosena ukazał się jako tom II serii „Nicholas Copernicus Complete Works”. -
Przekład na język słoweński przedmowy oraz jedenastu pierwszych rozdziałów księgi pierwszej „De revolutionibus”. Równolegle zamieszczony jest tekst łaciński tej części pracy Kopernika. Przekład ten zaopatrzony jest w obszerny komentarz tłumacza. -
Pierwszy przekład „De revolutionibus” na język rosyjski w opracowaniu Ivana N. Vesolovskiego. Wolumin obok „De revolutionibus” zawiera także inne pisma astronomiczne Mikołaja Kopernika. Ukazał się on w serii Klasycy nauki Akademii Nauk ZSRR. -
Obchody 550-lecia urodzin Mikołaja Kopernika, Toruń 2023 -
Przekład „De revolutionibus” na język słowacki. Tłumaczenie zostało opracowane na podstawie łacińskiej edycji dzieła Kopernika wydanej w Monachium w 1949 r. Przedmowy oraz księgi 1, 2 i 5 najpierw zostały przełożone na język czeski, a następnie dopiero na język słowacki, natomiast pozostałe księgi zostały przetłumaczone bezpośrednio z łaciny na język słowacki. [preklad Zdenĕk Horskỳ, Michal Kušik, Július Sopko, Augustín Valentovič, Dobroslava Vaculíková] -
Drugi pełny przekład „De revolutionibus” na język angielski. -
Pierwsze tłumaczenie „De revolutionibus” na język angielski ukazało się już w 1576 r. Był to przekład kilku rozdziałów pierwszej księgi, które znalazły się w pracy Thomasa Diggesa „A perft description of the caelestial orbes…”, która z kolei ukazała się jako dodatek do wznowienia pracy ojca Thomasa – Leonarda Diggesa „A prognostication euerlastinge of right good effect”. Niestety, druk ten nie jest dostępny w żadnej z polskich bibliotek. Pierwsze pełne tłumaczenie dzieła Kopernika na język angielski ukazało się w 1939 r. Było to jednak wydanie wykonane techniką powielania, opublikowane w niskim nakładzie. Drukiem tłumaczenie to ukazało się dopiero w 1955 r. w serii „Great Books of the Western World”, wydawanej pod redakcją Maynarda Hutchinsa przez Encyclopaedia Britannica przy współpracy Uniwersytetu w Chicago.